Linki, informacje
Jak powstał PJM?
Manualne systemy porozumiewania się istniały od zawsze ? jest to jedyny sposób komunikowania się, który w optymalny sposób odpowiada wizualnym potrzebom osób głuchych. Zazwyczaj dochodzi do ich ujednolicenia i usystematyzowania wraz z rozwojem szkół dla dzieci głuchych. Wtedy to, najprościej rzecz ujmując, pomiędzy uczniami dochodzi do wymiany tzw. domowych znaków migowych i powstaje jeden spójny, zrozumiały dla wszystkich dzieci zbiór znaków i reguł ich stosowania. Początki PJM sięgają mniej więcej roku 1817, kiedy to w Warszawie rozpoczął działalność Instytut Głuchoniemych. Uczyły się w nim głuche dzieci z zaboru rosyjskiego. W pozostałych zaborach również powstawały, przez co po odzyskaniu niepodległości pomiędzy poszczególnymi zaborami istniały duże różnice (patrz pytanie: Czy PJM jest taki sam w całej Polsce?). Jednym z pierwszych opisów języka migowego jest Słownik mimiczny dla głuchoniemych i osób z nimi styczność mających J. Hollaka i T. Jagodzińskiego, wydany w roku 1879 nakładem Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych w Warszawie.
Czy PJM jest taki sam w całej Polsce?
Jak już wspomniano, w języku osób głuchych pochodzących z różnych regionów danego kraju mogą występować pewne różnice, które dotyczą przede wszystkim słownika ? podobnie jak w przypadku języka mówionego. Dotyczy to również PJM.
Co to jest dwujęzyczność i dwukulturowość?
Dwujęzyczność to opanowanie dwu języków w takim samym bądź podobnym stopniu. Według Grosjeana (1982) dwujęzyczność polega nie tylko na umiejętności posługiwania się dwoma językami, ale także na częstym używaniu obydwu języków w różnych sytuacjach społecznych. Jeśli chodzi o dwukulturowość, badacze problemu dwujęzyczności są zgodni co do jednego: języka nie można oddzielać od problematyki kultury.
Jak wygląda wychowanie dziecka głuchego metodą dwujęzyczną?
W przypadku dziecka głuchego wychowanie dwujęzyczne polega na tym, że przyswaja ono na wczesnym etapie rozwoju język migowy (np. PJM) ? w codziennych interakcjach społecznych z innymi głuchymi rówieśnikami, jak i dorosłymi osobami głuchymi ? a następnie na bazie języka migowego opanowuje drugi język (np. język polski) w formie pisanej. Głównym celem wychowania dwujęzycznego jest to, aby dziecko głuche w przyszłości stawało się osobą w pełni dwujęzyczną ? czyli posługującą się w równym stopniu dwoma językami: językiem migowym i pisaną formą języka mówionego. Założeniem wychowania dwukulturowego jest zapewnienie dziecku głuchemu możliwości jak najwcześniejszej społecznej identyfikacji ze środowiskiem osób głuchych, od których może ono przejmować kulturowe wartości, zwyczaje, a także wzorce zachowań, jakimi ta społeczność dysponuje. Filozofia dwukulturowości uwzględnia również umożliwienie dziecku głuchemu pozytywnej identyfikacji ze środowiskiem ludzi słyszących, poznania ich kultury i języka. Stwarza to dziecku głuchemu szansę bycia w życiu dorosłym osobą dwukulturową, mającą możliwość społecznego funkcjonowania zarówno w społeczności głuchych, jak i świecie ludzi słyszących (Tomaszewski, 2005).
Czy język migowy jest uniwersalny?
Nie, języki migowe, tak samo jak języki foniczne, różnią się między sobą, w zależności od tego, w jakim kraju i kręgu kulturowym doszło do ich powstania. W niektórych krajach używany jest jeden język migowy (np. PJM w Polsce, BSL w Wielkiej Brytanii, LSF we Francji). W innych krajach, w których obowiązuje więcej niż jeden język urzędowy (np. w Szwajcarii czy Belgii), występuje też kilka języków migowych. Może być również tak, że jeden język migowy stanowi narzędzie komunikacji w kilku różnych krajach (np. ASL w USA i Kanadzie). Języki migowe rozwijają się niezależnie od języków mówionych ? stąd na przykład różnice pomiędzy ASL i BSL.
Mimo ewidentnych różnic pomiędzy poszczególnymi językami migowymi, z racji swego wizualno-przestrzennego charakteru, języki te mają też wiele cech wspólnych. Dzięki temu, osobom głuchym z różnych krajów łatwiej przychodzi wzajemne porozumiewanie się. Nawet jednak w obrębie jednego języka migowego może występować zróżnicowanie leksykalne ? w zależności od regionu, a nawet płci i wieku jego użytkowników.
Co to jest SJM ? System Językowo ? Migowy?
Za B. Szczepankowski (?Wyrównywanie szans osób niesłyszących? 1998): ?Obok PJM w komunikacji głuchych i słyszących funkcjonuje SJM ? System Językowo- Migowy. Na system językowo - migowy składają się język mówiony , język migany i elementy prozodyczne, takie jak tempo i akcenty mimiczne. SJM pozwala na przekazywanie treści wypowiedzi jednocześnie w formie mówionej i miganej. Równoległa ilustracja wypowiedzi słownej znakami migowymi sprzyja odczytywaniu mowy z ust i ułatwia percepcję synergiczną. Język migany. Jest to sztucznie utworzony subkod migany języka naturalnego, oparty na zunifikowanych znakach języka migowego i gramatyce języka narodowego, występujący zawsze w połączeniu z mową lub wyraźna artykulacją. Języki margane wykorzystywane są w wielu krajach w nauczaniu dzieci niesłyszących jako element metody oralno - migowej.